آوای سرو

آدم می‌تواند هزاران کیلومتر از یک سرزمین فاصله بگیرد، اما کافی است یک بو، یک صدا یا حتی یک کلمه سر راهش قرار بگیرد تا تمام آن فاصله در چند ثانیه از بین برود.
شاید این یکی از عجیب‌ترین تجربه‌های مهاجرت باشد:
ما از یک کشور خارج می‌شویم، اما آن کشور لزوماً از ما خارج نمی‌شود.
در این اپیزود، کتاب تسلی‌بخشی‌های فلسفه یا Consolations of Philosophy ، نوشته‌ی آلن دوباتن را از نگاه یک مهاجر ایرانی بررسی می کنیم و به این سوال می پردازیم:
فلسفه چه تسلی‌ای برای کسی دارد که زندگی‌اش بین دو سرزمین تقسیم شده است؟
دوباتن نویسنده و متفکری معاصر است که بخش بزرگی از کارش به یک سؤال ساده اما مهم برمی‌گردد: اندیشه و فلسفه، بیرون از دانشگاه و کتابخانه، واقعاً چه کمکی به زندگی روزمره‌ی ما می‌کنند؟
او به جای اینکه فلسفه را مجموعه‌ای از نظریه‌های پیچیده معرفی کند، سراغ دردهای کاملاً معمول انسانی می‌رود: اینکه دیگران ما را قبول ندارند، پول کافی نداریم، شکست خورده‌ایم، احساس ناکافی بودن می‌کنیم، عاشق شده‌ایم و جواب نگرفته‌ایم، یا زندگی مطابق انتظارمان پیش نرفته است.
 

اگر امروز به شما بگویند که از این لحظه فقط هزار هفته دیگر فرصت زندگی دارید، چه تغییری در زندگی‌تان ایجاد می‌شود؟
چه کارهایی را کنار می‌گذارید؟
به چه کسانی بیشتر زنگ می‌زنید؟
و چه چیزهایی ناگهان بی‌اهمیت می‌شوند؟
کتاب «۴ هزار هفته: مدیریت زمان برای نامیراها» (Four Thousand Weeks: Time Management for Mortals) نوشته الیور برکمن (Oliver Burkeman) یکی از متفاوت‌ترین و محبوب‌ترین کتاب‌ها در حوزه بالندگی فردی و مدیریت زمان است.
عنوان کتاب از یک واقعیت ریاضی ساده اما تکان‌دهنده گرفته شده است: اگر حد متوسط عمر انسان را حدود ۸۰ سال در نظر بگیریم، مجموع زندگی ما تقریباً ۴۰۰۰ هفته خواهد بود.

نورمن فینکلشتاین در این کتاب با رویکردی پژوهشی و مستند، به سراغ مجموعه‌آثار چندجلدی گاندی رفته است تا جوهر اصلی تفکر او را استخراج کند. برخلاف تصورات عمومی که گاندی را صرفاً یک چهره صلح‌طلب مطلق و بی‌طراف می‌دانند، این کتاب نشان می‌دهد که مواضع گاندی بسیار پیچیده‌تر، سرسختانه‌تر و گاهی چالش‌برانگیزتر از آن چیزی است که در رسانه‌ها تصویر می‌شود.
محورهای کتاب
مفهوم ساتیاگراها (ایستادگی در برابر ظلم): تبیین این نکته که صلح‌طلبی گاندی به معنای تسلیم یا منفعل بودن نیست، بلکه یک استراتژی فعال و شجاعانه برای مبارزه است.
خشونت در برابر بی‌عملی: نویسنده نشان می‌دهد که از نظر گاندی، اگر انتخاب بین ترسو بودن (سکوت در برابر ظلم) و خشونت باشد، گاندی خشونت را به ترس و بی‌عملی ترجیح می‌دهد.
بررسی مستند: کتاب متکی بر جملات، نامه‌ها و سخنرانی‌های خود گاندی است و تلاش می‌کند روایتی بدون سانسور از تفکر او ارائه دهد.
چرا این کتاب ارزش خواندن دارد؟
این کتاب برای کسانی که می‌خواهند فراتر از کلیشه‌های رایج، با ابعاد واقعی و کاربردی سیاستِ عدم‌خشونت آشنا شوند، یک راهنمای عالی است. فینکلشتاین با قلمی صریح، تفکر گاندی را در ترازوی نقد و بررسی قرار می‌دهد.

یادتان هست آخرین باری که یک کودک در باران بازی کرد؟ آخرین باری که دیدید یک بچه مورچه‌ای را روی زمین دنبال کرد، یا با شاخه‌های درخت بازی کرد، یا با دستان کوچکش خاک را لمس کرد؟
این تصویر — این تصویر به ظاهر ساده — در واقع یکی از بنیادی‌ترین تجربه‌های انسانی است. تجربه‌ای که نسل‌ها آن را داشتند، اما نسل ما دارد آن را از دست می‌دهد.
نویسنده‌های این کتاب ثابت می‌کنن که طبیعت برای بچه‌ها یه فضای تفریحی و لوکس نیست؛ بلکه مثل اکسیژن واسه رشد مغز، روان و خلاقیتشون لازمه! اونا از مفهومی به اسم «فراموشی محیطی» حرف می‌زنند؛ یعنی هر چقدر بچه‌ها رو از طبیعت دور کنیم، اونا این زندگیِ بی‌روح و سیمانی رو به عنوان «وضعیت نرمال» می‌پذیرند و این فاجعه‌ست!
چرا این کتاب مهم است؟ 
در دنیایی زندگی می‌کنیم که کودکان بیشتر از هر زمان دیگری در محیط‌های بسته، در کنار صفحه‌نمایش‌ها و در فضاهای بسیار کنترل‌شده رشد می‌کنند. اما آیا انسان برای چنین شرایطی تکامل یافته است؟ آیا مغز و روان کودک برای رشد سالم به چیزی بیش از کلاس درس، اسباب‌بازی‌های آموزشی و فناوری نیاز دارد؟
این موضوع برای بسیاری از خانواده‌های مهاجر پررنگ‌تر است. مهاجرت معمولاً با تغییر سبک زندگی، کوچک‌تر شدن شبکه‌های خانوادگی، ساعات کاری طولانی‌تر والدین و آشنا نبودن با محیط جدید همراه است. همه این‌ها می‌تواند فرصت کودکان برای تجربه طبیعت را کمتر کند؛ حتی در کشورهایی که طبیعت بخش بزرگی از زندگی روزمره مردم است. 
پیتر کان، استاد روان‌شناسی دانشگاه واشینگتن، و همکارانش در این کتاب از چند رشته مختلف کمک گرفته‌اند: روان‌شناسی تکاملی، علوم شناختی، روان‌پزشکی، بوم‌شناسی، علوم سیاسی، و حتی نخستی‌شناسی — یعنی مطالعه رفتار میمون‌ها و نزدیک‌ترین خویشاوندان انسان.
چرا این همه رشته؟ چون سؤالشان ساده نیست.
آن‌ها می‌پرسند: برای میلیون‌ها سال، کودکان انسانی در دل طبیعت رشد کردند. در جنگل‌ها، کنار رودخانه‌ها، با خاک و آسمان. این ارتباط عمیق بخشی از سیم‌کشی تکاملی ما شد. حالا — در عرض چند دهه — این ارتباط دارد از بین می‌رود.
 
 

تصور کنید جلوی یه کوه ایستادید. کوهی که هر بار قدمی به سمتش برمی‌دارید، انگار بزرگ‌تر می‌شه. هر بار که نزدیک می‌شید، یه بهانه‌ای پیدا می‌کنید برای عقب رفتن. و بعد از مدتی، از خودتون می‌پرسید: «چرا من هنوز اینجام؟ چرا نمی‌تونم پیش برم؟»
برایانا ویست، نویسنده‌ی کتاب «کوه، خودِ توست»، یک جواب ساده‌ میده: میگه: اون کوه، خودِ تو هستی.
 
این کتاب به ما نشون میده که چطور رفتارهای خودتخریبی ما، در واقع مکانیسم‌های دفاعی ناخودآگاهمون هستن که دارن سعی می‌کنن از ما محافظت کنن، اما در واقع دارن ما رو متوقف می‌کنن.
تغییرِ واقعی از جایی شروع میشه که یاد بگیریم چطور از این کوه بالا بریم، نه اینکه جلوی عظمتش زانو بزنیم.
در این اپیزود چه چیزهایی می‌شنوید؟
رمزگشایی از خودویرانگری (Self-Sabotage): چرا مغز ما گاهی علیه خوشبختی ما کودتا می‌کند؟ و چطور رفتارهایی مثل اهمال‌کاری مزمن، در واقع مکانیزم‌های دفاعیِ پنهان ناخودآگاه ما هستند؟
آمیگدال و ترس از تغییر: چرا تغییرات مثبت هم برای سیستم عصبی ما ترسناک به نظر می‌رسند؟
تمایز شهود از وسواس عاطفی: چطور صدای اصیل درونمان را از صدای فلج‌کننده‌ی ترس‌هایمان تشخیص دهیم؟
نقشه‌ی راه التیام و تسلط بر خود: ۵ قدم عملی برای پذیرش گذشته، جداسازی احساس از عمل، کشف اصالت درونی و در نهایت، رها کردن سنگینیِ کوه بهانه‌ها.
نگاهی منصفانه و نقادانه: بررسی ابعاد علمی و محدودیت‌های کتاب با زبانی صادقانه.
این پادکست برای چه کسانی است؟
اگر در زندگی‌تان احساس درجا زدن می‌کنید، اگر مدام کارهای مهم را به تعویق می‌اندازید، یا اگر حس می‌کنید پتانسیل شما بسیار بیشتر از جایگاه فعلی‌تان است، این اپیزود دقیقاً برای شما ساخته شده است. هدف ما در آوای سرو این است که با معرفی خلاصه و کاربردی کتاب‌های متنوع، مسیر آگاهی را برای شما ساده‌تر و لذت‌بخش‌تر کنیم تا بتوانید هوشمندانه‌تر کتاب‌های خود را انتخاب کنید.

خیابانی آرام و دلنشین که سه خانواده در آن زندگی می‌کنند. کودکان این خانواده‌ها در کنار هم بزرگ می‌شوند، بازی می‌کنند، عاشق می‌شوند و آینده‌ای روشن را در ذهن خود تصور می‌کنند.
در نگاه نخست، خیابان کاتالین نماد امنیت، دوستی و آرامش است.
اما همان‌طور که تاریخ بارها نشان داده، هیچ بهشتی برای همیشه باقی نمی‌ماند.
با آغاز جنگ جهانی دوم، زندگی ساکنان این خیابان به شکلی برگشت‌ناپذیر تغییر می‌کند.
 
کتابِ «خیابان کاتالین» نوشته‌ی نویسنده‌ی برجسته‌ی مجارستانی، ماگدا سابوهست. 
خیلی‌ها این نویسنده‌ را یکی از مهم‌ترین صدای‌های ادبیات اروپای شرقی در قرن بیستم می‌دانند.
ماگدا سابو در سال ۱۹۱۷ در مجارستان به دنیا آمد. زندگی او با جنگ جهانی دوم، اشغال کشورش و حکومت کمونیستی گره خورده بود. او سال‌ها اجازه انتشار آثارش را نداشت و مدتی از فعالیت ادبی محروم شد.
اما همین تجربه‌های تاریخی باعث شد که آثارش سرشار از تأمل درباره خاطره، هویت، از دست دادن و بقا باشند.
در بسیاری از رمان‌های سابو، گذشته هرگز گذشته نیست. گذشته مانند روحی سرگردان در زمان حال زندگی می‌کند و شخصیت‌ها را رها نمی‌کند.
«خیابان کاتالین» شاید یکی از بهترین نمونه‌های این ویژگی باشد. رمانی که در ظاهر قصه‌ی چند خانواده که در یک خیابان زندگی میکنند را تعریف میکند، اما در عمق خودش درباره حافظه، فقدان، گناه، عشق و تأثیرِ ویرانگر جنگ بر زندگی انسان‌ها صحبت میکند. 

گاهی فکر می‌کنیم راز خوشبختی در رسیدن به یک مقصد بزرگ پنهان شده؛ جایی دور، پشتِ موفقیت‌های بزرگ، پول بیشتر یا زندگی بی‌نقص. اما کتاب Ikigai: The Japanese Secret to a Long and Happy Life از ما می‌خواهد کمی آرام‌تر شویم و به زندگی از زاویه‌ای دیگر نگاه کنیم؛ به لذتِ ساده‌ی بیدار شدن در صبح، به کاری که دوستش داریم، به آدم‌هایی که کنارشان حالِ بهتری داریم، و به دلیلی که باعث می‌شود با وجود همه‌ی خستگی‌ها، باز هم ادامه بدهیم. 
در این اپیزود قرار است با مفهومی آشنا شویم که ژاپنی‌ها بهش «ایکیگای» میگن؛ همان راز کوچک ولی عمیقی که می‌تواند زندگی را طولانی‌تر، آرام‌تر و معنادارتر کند.
امروز می‌خواهیم درباره یکی از آن کتاب‌هایی صحبت کنیم که در ظاهر ساده است، اما هرچه بیشتر در آن دقیق می‌شویم، بیشتر متوجه می‌شویم که درباره یکی از بنیادی‌ترین سؤال‌های زندگی حرف می‌زند:
این‌که «چرا زندگی می‌کنیم؟»
 
کتاب «ایکی گای: راز ژاپنی‌ها برای زندگی طولانی و شاد» نوشته هکتور گارسیا و فرانسسک میرالس، فقط درباره طول عمر نیست. درباره کیفیت زندگی است؛ درباره این‌که چه چیزی باعث می‌شود یک انسان، حتی در سنین بالا، هنوز احساس زنده بودن، معنا و انگیزه داشته باشد.

این کتاب برای میلیون‌ها والد، مربی و حتی معلم در سراسر دنیا تبدیل به یک راهنمای عملی شده است؛ چون درباره چیزی حرف می‌زند که تقریباً همه ما هر روز با آن درگیر هستیم: اینکه چطور با کودکان ارتباط برقرار کنیم، بدون اینکه رابطه‌مان تبدیل به جنگ، دعوا، تهدید یا خستگی دائمی شود.
اگر تا به حال احساس کرده‌اید که فرزندتان حرف شما را نمی‌شنود… اگر از تکرارهای بی‌پایان، بحث‌های روزمره یا درگیری بر سر تکالیف و مسئولیت‌ها خسته شده‌اید… یا اگر فقط دوست دارید رابطه‌ای آرام‌تر، عمیق‌تر و محترمانه‌تر با فرزندتان داشته باشید، این اپیزود برای شماست.
در این پادکست، هم با نویسندگان کتاب آشنا می‌شویم، هم ایده‌های اصلی کتاب را مرور می‌کنیم و هم چند تکنیک عملی را بررسی می‌کنیم که می‌شود از همین امروز در خانه امتحانشان کرد.
این کتاب توسط دو نویسنده آمریکایی نوشته شده است: Adele Faber و Elaine Mazlish.
ادل فابر معلم و مربی والدین بود و سال‌ها با خانواده‌ها و کودکان کار کرده بود. او متوجه شده بود که بسیاری از مشکلات رفتاری کودکان، فقط «مشکل کودک» نیست؛ بلکه به شیوه ارتباط بزرگسالان با کودک هم مربوط می‌شود.
الین مازلیش هم همکار و همراه او بود. آن‌ها در کارگاه‌های تربیتی با صدها والد صحبت می‌کردند و کم‌کم متوجه شدند که حتی تغییرات کوچک در شیوه صحبت کردن، می‌تواند فضای یک خانواده را کاملاً تغییر دهد.
این کتاب اولین بار در سال ۱۹۸۰ منتشر شد و تا امروز میلیون‌ها نسخه از آن در سراسر جهان فروخته شده است. دلیل محبوبیتش هم این است که برخلاف بسیاری از کتاب‌های تربیتی، فقط نصیحت نمی‌کند؛ بلکه مثال‌های واقعی و راهکارهای عملی ارائه می‌دهد.
فابر و مازلیش به چند نکته مهم رسیده بودند:
بیشتر والدین نیت خوبی دارند، اما ابزار ارتباطی مؤثری یاد نگرفته‌اند.
کودکان فقط به دستور و کنترل نیاز ندارند؛ آن‌ها نیاز دارند احساس کنند دیده و فهمیده می‌شوند.
و مهم‌تر از همه، تغییر لحن و شیوه ارتباط می‌تواند رابطه والد و کودک را متحول کند.

گاهی آدم فکر می‌کند مشکلش این است که هنوز آدمِ درست را پیدا نکرده.بعد یک روز می‌فهمد شاید مسئله فقط پیدا کردنِ آدم درست نبوده…شاید اصلاً بلد نبودیم چطور با خودمان زندگی کنیم.
می‌خواهیم دربارهٔ کتابی حرف بزنیم که برخلاف خیلی از کتاب‌های رابطه، فقط دربارهٔ جذب کردن آدم‌ها نیست.کتابی به اسم Love Life نوشتهٔ Matthew Hussey.
کتابی که تلاش می‌کند عشق را از دنیای تکنیک‌ها و بازی‌ها بیرون بکشد و دوباره به چیزی انسانی تبدیل کند.
خیلی‌ها متیو هاسی را با ویدیوها و توصیه‌هایش دربارهٔ روابط می‌شناسند.سال‌ها او را به عنوان کسی می‌شناختند که دربارهٔ جذب، قرارهای عاشقانه و شناختن آدم‌ها حرف می‌زند.اما چیزی که این کتاب را متفاوت می‌کند، تغییر نگاه خودِ اوست.
یکی از مهم‌ترین ایده‌های کتاب این است که متیو سعی می‌کند به جای «بازی در رابطه»، از چیزی حرف بزند که اسمش را می‌گذارد «هوشمندی رابطه‌ای».

چطور نتیجه غرور میتونه تصمیم و خلق هایی باشه که بعد گریبان خالق رو بگیره؟
فرانکنشتاین، قصه‌ای که دختری ۱۸ ساله، حدود دو قرن پیش نوشته!
قصه‌ی فرانکنشتاین، سرگذشت یک ناانسان است که طی انسانی‌ترین روایت ممکن، بی‌تفاوتی دنيا را در برابر رنج عمیق آدمی توصیف می‌کند. قصه ای تهدید آمیز از گریبان‌گیری علم بی حد و مرز که این زمان بیش از پیش به ما نزدیک است.
 
در یکی از نشست‌های حضوری «گفت‌وگو و کتاب»، محسا محمدی معرفی‌ای مفصل، دقیق و پرشور از کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین نوشته مری شلی، نویسنده آن و اقتباس‌های نوشتاری و تصویریِ برگرفته از این اثر ارائه داد. ما این ارائه را در قالب یکی از اپیزودهای پادکست «آوای سرو» برای شما آماده کرده‌ایم.
در این  نشست‌ پس از ارائه، جلسه وارد بخش پرسش و پاسخ شد و در برخی قسمت‌ها، ارائه‌کننده در پاسخ به پرسش‌های شرکت‌کنندگان، توضیحات بیشتری درباره لایه‌های درونی کتاب ارائه کرد. برای حفظ حقوق شرکت‌کنندگان، در این پادکست تنها پاسخ‌های محسا محمدی را—بدون پخش صدای پرسش‌گران—آورده‌ایم تا تصویر کامل‌تری از آن جلسه در اختیار شما قرار گیرد.